FYTOGENE PRODUCTEN IN DE DUIVENSPORT

Interview met duivenarts dr. Patrick Derycke

Lineke Rotgers

Patrick Derycke, dieren- en duivenarts in Terneuzen, promoveerde aan de Gentse Universiteit tot doctor in de diergeneeskunde. Hij zit inmiddels 34 jaar in het vak. Derycke is een fanatiek duivenliefhebber. Hij is coördinator en docent bij de Nederlandse Postduiven Organisatie (NPO), waar hij tevens de dopingcontroles leidt en controleurs opleidt. Daarnaast is hij lid van het Röhnfried Racing-Team.

U bent dierenarts en gespecialiseerd in duiven. Hoeveel duivenartsen zijn er in Nederland?

Ik ben gespecialiseerd in pluimvee, met name kippen, en heb ook ervaring met papegaaien. Klanten die bij mij in de praktijk kwamen, hadden geregeld ook duiven. Er zijn zo’n 20.000 duivenhouders in Nederland en vijf duivenartsen. Het aantal duivenhouders neemt gestaag af, er treedt vergrijzing op. Het aantal duiven blijft vrij constant – wel worden de duivenhokken groter.

Wat zijn de belangrijkste gezondheidsproblemen die bij duiven kunnen optreden?

Het grootste deel van de problematiek betreft besmettingen met parasieten en bacteriën. Parasitaire besmettingen, zoals trichomonas en coccidiose komen het meest voor. Trichomonas wordt veroorzaakt door de eencellige parasiet Trichomonas gallinae, die zich nestelt in keel, krop en slokdarm en daar een vettige laag op de wanden veroorzaakt. Coccidiose zijn darmparasieten van het geslacht Eimeria. Kenmerkend voor deze ziekte is de groene en slijmerige ontlasting. De grootste kans op besmetting in de duivensport treedt op als de duiven dicht op elkaar zitten, in de reismanden gedurende het vervoer naar de lossingsplaats.

Naast de behandeling van deze aandoeningen begeleid ik duivenhouders bij het in conditie brengen van de duif. Duiven in conditie houden vraagt om een doordacht totaalprogramma, waarin fytogene producten worden gecombineerd met andere voedingsstoffen.

Hoe bent u met fytogene producten in aanraking gekomen?Kunt u een voorbeeld geven van de toepasbaarheid?

Het gebruik van kruiden voor duiven kwam overwaaien vanuit de humane geneeskunde en de paardensport en -geneeskunde. Van paarden die regelmatig knoflook (Allium sativum) bij het voer kregen, is bekend dat ze veel minder luchtwegaandoeningen en chronische infecties hadden. Bij de “renpaarden van het luchtruim” blijkt dat ook het geval te zijn. Knoflook bevat unieke en zeer werkzame zwavelverbindingen, zoals bijvoorbeeld allicine, die worden beschouwd als natuurlijke antibiotica. Ze zorgen voor een verhoogde activiteit van witte bloedcellen. Ook de kans op parasieten is kleiner bij het gebruik van knoflook. Daarnaast verbetert knoflook de bloedsomloop, wat meer vitaliteit geeft en hopelijk ook betere prestaties. Tot slot verhoogt knoflook de zuiverende werking van de lever en is dus een goede spijsverteringshulp.

U bent enthousiast over de toepassing van fytogene producten bij duiven. Kunt u wat vertellen over de samenstelling en werkzaamheid van dit soort producten?

Een voorbeeld van een duivenproduct is een combinatie van baardmos (Usnea sp.), oregano (Origanum vulgare), tijm (Thymus vulgaris) en kaneel (Cinnamomum zeylanicum). De antimicrobiële werking van baardmos en oregano is in de literatuur beschreven [1,2]. De toevoeging van kaneel en oregano-olie, samen met mineralen en sporenelementen, ondersteunt de stofwisseling, darmgezondheid en algemene vitaliteit. Dat merk je aan de duiven; ze voelen ‘zachter’ aan, hebben vaste ontlasting en stralend witte neusdoppen. Dit product kan worden toegevoegd aan het drinkwater. Als je daarnaast een product met korte-keten vetzuren toevoegt, wat de pH van het drinkwater verlaagt, kunnen besmettingen met trichomonaden of coccidiose geminimaliseerd worden.

Een vitaliteitsmengsel dat regelmatig gebruikt wordt in de duivensport is het zogenaamde heksenbier. Dit kan ook worden toegevoegd aan het drinkwater. Het bevat onder andere sap van uien (Allium cepa) en vlierbessen (Sambucus nigra), honing, propolis, knoflook, en aromastoffen van oregano-olie en tinctuur van echinacea (Echinacea purpurea). Het ondersteunt de leverfunctie en stimuleert de bloedcirculatie.

Een specifiek product voor de luchtwegen bevat oliën van zoethout (Glycyrrhiza glabra), tijm, venkel (Foeniculum vulgare), anijs (Pimpinella anisum) en pepermunt (Mentha piperita). Dit product kan worden toegevoegd aan zowel het voer als het drinkwater. De kruiden activeren de stofwisseling en de luchtwegen, ondersteunen de afweerfuncties en verhogen zo de vitaliteit. Dit bewerkstelligt een goede ademhaling.

Bent u betrokken bij onderzoek of studies naar fytogene producten en onderwijs over deze producten?

De firma Röhnfried is een van de firma’s die dit soort producten maken. Ze hebben geen researchafdeling. Een vroegere directeur, een klinisch bioloog, haalde veel kennis over werkzame stoffen uit de literatuur. De ontwikkelde producten worden vervolgens uitgetest in de praktijk en net zo lang aangepast totdat het een optimaal resultaat oplevert. Aan de firma is een ‘Racing Team’ verbonden. Dit team, waar ikzelf ook deel van uitmaak, bestaat uit duivenliefhebbers, onder meer uit Nederland, die succesvol zijn in de duivensport. Wij proberen de producten uit, delen ervaringen met elkaar en komen met waardevolle tips. Aan de hand van deze ervaringen worden de producten verder ontwikkeld.

Tot slot een opmerking van de interviewer:

Ik had altijd al bewondering voor de snelheid en het navigatievermogen van deze dappere vogels. Het interview met dr. Derycke heeft mij een inkijkje gegeven in het uitgekiend gebruik van fytogene middelen in de duivensport en de zorg waarmee de duivenhouders hun “raceduiven” in conditie houden, zodat deze een mooie prestatie kunnen neerzetten.

Lineke Rotgers is biochemicus met een grote interesse in fyto-onderzoek. Tevens is zij bestuurslid van de NVF. Reacties naar lineke.rotgers@hvhl.nl

Referenties genoemd door de geinterviewde:

[1] Asghar Sepahvand et al. Usnea sp.: Antimicrobial potential, bioactive compounds, ethnopharmacological uses and other pharmacological properties; a review article. Pharmaceuticals 2025, 18, 267

[2] Renata Nurzyn´ska-Wierdak et al. Chemical Composition, Biological Activity, and Potential Uses of Oregano (Origanum vulgare L.) and Oregano Essential Oil. Journal of Ethnopharmacology 268 (2021) 113656

Duiven in conditie houden

Veel duivenhouders volgen wekelijks een eigen opbouwschema om de conditie optimaal te houden. Aan het begin van de week ligt de focus op spieropbouw en herstel. In het drinkwater wordt een vitaliteitsmengsel met kruiden gebruikt om de bloedsomloop te stimuleren. Later in de week wordt het voer en water verrijkt met bijvoorbeeld diverse probiotica, mineralen en aminozuren.

Tijdens het sportseizoen wordt veel gebruikgemaakt van producten die de snelle regeneratie (herstel) van de duif bevorderen, zoals snel beschikbare koolhydraten, fosfor en eiwitten.

Bij jonge duiven speelt het versterken van het immuunsysteem een centrale rol. Zij krijgen daarom producten, onder andere fytogene producten, die samen de darmflora optimaliseren en zorgen voor een geleidelijke, duurzame opbouw van de conditie.

Meer informatie over dr. Derycke en de toepassing van fytogene producten in de duivensport vindt u op https://www.duivenarts.nl/