500 jaar Dodoens

03 augustus 2017

Mechelen viert dit jaar het feit dat op 29 juni Dodoens 500 jaar geleden geboren werd. Dodoens was stadsgeneesheer van Mechelen en bekwaamde zich daarnaast in astronomie en klassieke talen. Maar vooral is hij bekend vanwege zijn standaardwerk Cruydeboeck uit 1554.

Het Cruydeboeck

Dodoens 500 jaar, het Cruydeboeck

Het Cruydeboeck van Dodoens

Dodoens was de eerste die planten en kruiden op botanische kenmerken classificeerde. Tot dan toe werden planten alfabetisch gerangschikt. Hij beschreef van elke plant de verschillende soorten, de groei- en bloeiwijze, de bladeren en de bloemen. Ook vermeldde hij de groeiplaats, de bloeitijd, de tijd van vruchtzetting en de geneeskrachtige waarde. In zijn tijd was deze indeling revolutionair en geniaal. Met het Cruydeboeck van Dodoens is de kennis over geneeskrachtige kruiden van artsen en apothekers enorm verbeterd. Eeuwenlang was het boek dan ook het meest gebruikte handboek voor het bereiden van geneesmiddelen. Lees hier meer over Dodoens en zijn werk.

Dodoens-activiteiten in Mechelen

Mechelen herdenkt Dodoens uitgebreid met allerlei activiteiten. Zo zijn er lezingen en kruidencursussen. Maar ook wandelingen en muziek staan op het programma. Lees hier meer over de activiteiten in Mechelen.

Reactie NVF op artikel ‘verontreinigde’ kruidenthee op site NTVG

02 augustus 2017

Naar aanleiding van het artikel over anticholinerg syndroom door verontreinigde kruidenthee heeft voorzitter Marij Schüsler namens het bestuur van de NVF gereageerd. Haar reactie is te lezen op de site van het Nederlands Tijdschrift van Geneeskunde. Samengevat komt haar reactie er op neer dat fytotherapie een specialisme is, waarbij zorgvuldige productiemethoden en kwaliteitscontroles staan voorop staan. De verontreiniging in de gebruikte kruidenthee had niet kunnen plaatsvinden als deze controles correct waren uitgevoerd. Bovendien lijkt er met het oog op de intoxicatieverschijnselen eerder sprake te zijn van een verwisseling van kruiden. Voor de volledig reactie: zie de bovenstaande link.

Opvallend artikel in Volkskrant: haal kruidengeneeskunde uit verdomhoekje!

21 juli 2017

Gifty Amokwandoh, student farmacie aan de Universiteit van Utrecht schreef een openhartig opinie-artikel over kruidengeneeskunde. Geconfronteerd met de kloof tussen de vertrouwde kruidengeneeskunde van de oude generatie Ghanezen en de scepsis hierover bij de new gens (de in Nederland geboren Ghanezen) doet ze een oproep voor nader onderzoek naar de werking van planten met geneeskrachtige eigenschappen.

Ghanese kruidengeneeskunde

Geneeskrachtige kruiden op Ghanese markt. Foto: Door Bonnahjnr – eigen werk, CC BY-SA 4.0, wiki commons

Geen afdeling fytotherapie op Nederlandse universiteiten

Tot haar verbazing is er geen afdeling fytotherapie op de universiteiten in Nederland. Het enige wat de universiteit te melden had, was dat fytotherapie geen onderdeel meer uitmaakt van de farmaceutische faculteit. Waarom niet, vraagt Amokwandoh zich af. De meeste geneesmiddelen zijn toch ontstaan uit planten? Als jonge onderzoekster wil zij hierover de discussie starten en geeft het voorbeeld door in Ghana een literatuuronderzoek te doen naar het gebruik van planten met geneeskrachtige eigenschappen bij diabetes en hypertensie. Haar doelen: meer begrip en een betere gezondheidszorg voor de patiënt. Prachtige doelen, die de NVF van harte onderschrijft.

Lees hier het hele Volkskrant-artikel.

Vergiftigingsverschijnselen na drinken kruidenthee

03 juli 2017

In het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde van 24 juni stond een artikel over vergiftigingsverschijnselen na het drinken van verontreinigde kruidenthee. Het ging om thee van Althaeae officinalis (heemst). Op basis van het langdurige traditionele gebruik en de ervaringen zijn hiervan geen vergiftigingsverschijnselen te verwachten. Toch is een jong echtpaar onlangs op de intensive care van een ziekenhuis beland nadat ze kruidenthee van Althaeae hadden gebruikt om hun verkoudheid te verlichten.  Na behandeling van de intoxicatie konden beiden gelukkig in goede conditie worden ontslagen.

Kruidenthee van heemst vermengd met giftige Belladonna

Kruidenthee van heemst verontreinigd met Belladonna kan tot vergiftigingsverschijnselen leiden

Heemst (Althaea officinalis) © IEZ

Bij de behandelaars rees al snel het vermoeden dat er iets mis was met de kruidenthee. Analyse van de thee liet zien er sprake was van een vermenging van Althaeae officinalis met Atropa Belladonna (wolfskers). Dat is een giftige plant door de aanwezigheid van atropine. Helaas is dit niet de eerste melding in Nederland. In 2013 ontving het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum zes soortgelijke meldingen na het drinken van heemstthee.

NVF benadrukt belang kwaliteit en veiligheid

Inmiddels heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit contact opgenomen met de leverancier, waarna de verdachte kruidenthee uit de handel is genomen. Het bleek uiteindelijk te gaan om geïmporteerde kruiden uit Bulgarije. Voor de NVF reden te meer om het belang van de kwaliteit en veiligheid van fytotherapeutica op de markt in Nederland te blijven benadrukken.

NVF-congres op 20 mei succesvol

12 juni 2017

Het NVF-congres Goedaardige vrouwenkwalen, samen lossen we ze op? van 20 mei jl. was zeer succesvol. Dat bleek uit de evaluatieformulieren die de 115 deelnemers invulden. Het congres is als goed tot zeer goed gewaardeerd en voldeed aan de verwachtingen van de deelnemers. In de vierde editie van het NTvF (publicatie begin oktober) zal een uitgebreid verslag worden opgenomen. Een verkorte versie zal op deze site geplaatst worden.

Het programma bestond uit een introductie door de dagvoorzitter, drs. Meijer, arts en bestuurslid van de NVF, gevolgd door de lezing Het Einde van de Periode door dr. Geomini, gynaecologe in het Maxima Medisch Centrum Veldhoven.

Prof. dr. Verpoorte, hoogleraar farmacognosie en plantencel-biotechnoloog aan de Universiteit Leiden verzorgde het programmaonderdeel Leren van de Natuur, leren van onze voorouders, anno 2017. Daarna vertelde drs. Cornelissen, sinoloog en TCM (Traditionele Chinese Geneeskunde) herbaliste en acupuncturiste, docente en TCM-specialiste in vrouwenkwalen en zwangerschap bij het Centrum Zi Yuan Ting in Amsterdam over Cyclusstoornissen.

Na de lunch was het woord aan drs. Havenith, gynaecologe, medeauteur van het boek Hormoonbalans voor vrouwen en directeur van CAVE (Cursus Acute Verloskunde). Haar lezing was getiteld Hormonale disbalans en (pre)menstruele klachten.

Drs. Van Wetten, arts leefstijlgeneeskunde verhaalde in Het zit tussen de oren, een goedaardige vrouwenkwaal? over chronische vermoeidheid, stress, stemmingsstoornissen (postnataal en later), mantelzorgers en kruiden.

Dr. Horsten, farmaceut en farmacognost, gespecialiseerd in laboratoriumdiagnostiek (kenniscentrum ENDC- European Nutritional and Diagnostic Center) sloot de lezingen af met Escop en Escop-monografiëen, via modellen Cimicifuga en Vitex agnus castus.

Na de lezingen volgde een posterpresentatie door mw. Verkaik, onderzoekster, getiteld Behandeling PMS met Vitex agnus castus. Een systematische review.

Het programma werd afgesloten met een levendige paneldiscussie onder leiding van dagvoorzitter Meijer, gevolgd door gelegenheid tot napraten en netwerken tijdens de borrel.